**”Esmerê Zer Gerdenê” – Türkçe Çeviri**

**Esmerê zer gerdenê**
Altın gerdanlı esmerim / Gerdanı altın esmerim
**Tû xezala duhokê**
Sen Duhok’un ceylanısın
**Jîyan bê te naqede**
Hayat sensiz geçmez / Sensiz yaşanmaz
**Sing zerê, gerden morê**
Göğsü altın, boynu mor

**Çi zore heskirna te**
Ne zormuş seni sevmek
**Çî xemgîne dûrya te**
Ne kederliymiş senden uzak olmak
**Çi kûre birîna te**
Ne derinmiş senin yaran
**Ne derman ne dixtorê**
Ne ilaç onun, ne de doktor

**Çi renge dû çavê te**
Ne renktir o gözlerinin rengi
**Çî xemle ser lêvê te**
Ne süstür o dudaklarındaki
**Çi kûre xemzeya te**
Ne derindir o benindeki gamze
**Tê melekî yan horî**
Melekten mi geliyorsun, yoksa peri mi?

**(Tû xezala zaxokê)**
(Sen Zaxo’nun ceylanısın)

—

**Çeviri Notları:**

**Orijinal Şarkı:** Geleneksel Kürtçe şarkı (Birçok sanatçı tarafından seslendirilmiştir).
**Dil:** Kürtçe (Kurmanci lehçesi)
**Tema:** Büyük bir tutku, aşkın acısı ve özlemi; sevilen kişinin fiziksel ve ruhani güzelliğinin betimlenmesi.

1. **”Esmerê zer gerdenê”:** **”Esmer”** Türkçe’de de kullanılan bir kelimedir ve burada koyu tenli, yakışıklı/sevgili anlamındadır. **”Zer”** altın, **”gerden”** boyun, gerdan demektir. Altın gerdanlı, değerli, kıymetli sevgiliyi ifade eder. “Zer gerden” tamlaması “altın gerdanlı” olarak çevrilebilir, mecazi olarak çok değerli, takılara layık, güzel boyunlu anlamı taşır.
2. **”Xezala duhokê / zaxokê”:** “Xezal”, Arapça kökenli bir kelime olan “ceylan” anlamına gelir ve hızlı, zarif, güzel gözlü sevgiliyi tanımlamak için yaygın bir mecazdır. Duhok ve Zaxo, Irak Kürdistanı’nda şehir isimleridir. Bu şehirlerle anılması, sevgilinin güzelliğini bölgenin doğal güzelliklerine ve sembollerine bağlar, onu o toprakların nadide bir varlığı olarak yüceltir.
3. **”Jîyan bê te naqede”:** “Hayat sensiz sürmez/geçmez” anlamındadır. Aşkın ve sevgilinin hayatın olmazsa olmazı, yaşam kaynağı olduğunu vurgular.
4. **”Sing zerê, gerden morê”:** **”Sing”** göğüs, **”mor”** burada mor renk değil, “inci” anlamına gelir (Kürtçe’de “mor” aynı zamanda inci demektir). “Altın göğüslü, inci gerdanlı” anlamı çıkar. Fiziksel güzelliği ve değerli mücevherlerle bezendiği imajını betimler. Bazı yorumlarda “mor” rengi de boynunun güzelliğini vurgulamak için kullanılmış olabilir.
5. **”Çi zore heskirna te”:** Bu dize aşkın zorluğuna işaret eder. “Zor” kelimesi burada zahmetli, meşakkatli anlamındadır.
6. **”Ne derman ne dixtorê”:** Sevdanın ve ayrılık acısının çaresizliğini, tıbbın bile onun yarasına çare olamayacağını anlatır. “Dixtor”, “doktor”un Kürtçe söylenişidir.
7. **”Çi renge dû çavê te”:** Gözlerinin renginin tarif edilemez güzelliğini sorar. “Dû” burada “içinde, arkasında” anlamına gelebilir, yani gözlerinin derinliklerindeki renk.
8. **”Çî xemle ser lêvê te”:** “Xemle”, süs, ziynet, takı demektir. “Dudağının üzerindeki süs” ile ya dudaklarının doğal kıvrımı/güzelliği ya da küçük bir ben/ağız süsü kastedilir.
9. **”Xemzeya te”:** Gamze, yanak çukuru. Sevgilinin güzelliğinin en çekici, büyüleyici detaylarından biri.
10. **”Tê melekî yan horî”:** Sevgiliyi ölümsüz varlıklara benzetir. **”Horî”** (peri), Kürt ve Fars mitolojisinde doğaüstü güzelliğe sahip varlıklardır. Bu dize, sevgilinin dünyevi olmayan, ilahi veya büyülü bir güzelliğe sahip olduğunu ima eder.